CON SINH RA GIỮA ĐẠM BOM Thơ SÔNG HƯƠNG -NTKL- VỚI 2 LỜI BÌNH

CON SINH RA GIỮA ĐẠM BOM - VỚI 2 LỜI BÌNH

****

 CON SINH RA GIỮA ĐẠN BOM

– Thơ Sông Hương-NTKL

(Viết giùm những người con sinh ra giữa đạn bom)

Thuở ấy cha vào du kích

Mẹ luồn giữa hàng tầm vông

Khoét những căn hầm bí mật

Chờ đón cha về đêm đêm

 

Ngày mẹ ra đồng cấy gặt

Thấp thỏm nghe tiếng súng xa

Râm ran những viên đạn nổ

Mẹ tìm tiếng súng của cha

 

Lũ giặc đi ruồng đi bố

Mẹ lo thấp thỏm đứng ngồi

Đêm nghe bước chân đạp cỏ

Vỡ  òa lòng mẹ niềm vui

 

Mỗi lần cha về vội vã

Nồng nàn chan chứa yêu thương

Trong ánh đèn dù chớp lóa

Mẹ đã

Tượng hình hài con

 

Cha vẫn ngày đi đánh giặc

Mẹ vẫn ngày ngày nuôi con

Vú mẹ mồ hôi mặn chát

Đêm về cha khét nụ hôn

 

Đất nước quê hương ngày ấy

Bao người như mẹ như cha

Bao nhiêu đứa con cũng vậy

Đạn bom vẫn cứ sinh ra

 

Thơ Sông Hương-NTKL

 

(Bài thơ này đã được một nhà báo Tây Ninh viết bài bình đăng trên báo Văn nghệ Tây Ninh –  và trên báo Sở Giáo Dục & Đào Tạo Tây Ninh)

 

1./ LỜI BÌNH : Phan Tấn Lược 

 

Tôi cứ bị cuốn hút trước bài “Con sinh ra giữa đạn bom” của Sông Hương (NTKL) đăng trên trang thơ đặc san Giáo dục Tây Ninh số 39/2006. Bởi lối vào bài thơ rất tự nhiên rất nhẹ nhàng mà để lại ấn tượng trong lòng người đọc:

“Thuở ấy cha vào du kích

Mẹ luồn giữa hàng tầm vông

Khoét những căn hầm bí mật

Chờ đón cha về đêm đêm”

 

Hình ảnh người vợ lặng lẽ lo cho chồng có nơi đi về bình an dù phải tảo tần  khoét” từng căn hầm được tác giả dựng lên thật đẹp.Tuy nhiên theo tôi ở câu thứ tư nếu tác giả sử dụng chữ “đêm đông” thay cho “đêm đêm” ắt sẽ hay hơn . Chẳng những tứ thơ sẽ hòan chỉnh về vần điệu mà cò thể hiện được sự trống vắng trước nỗi mong chờ của người phụ nữ có chồng đi kháng chiến. Điều này sẽ rõ hơn qua những khổ thơ sau.

Điểm độc đáo khác mà tác giả đã lôi cuốn được người đọc qua những từ rất tượng hình. Đồng thời tác giả Sông Hương còn khắc họa được hình ảnh người phụ nữ dù bận rộn với bao công việc bộn bề nhưng lòng vẫn hướng về người chồng thân yêu của mình mỗi khi nghe tiếng đạn từ xa:

 “Râm rang những viên đạn nổ

Mẹ tìm tiếng súng của cha”

Thường khi nghe tiếng súng nổ thì bao người lo lắng không riêng cho bản thân mình mà còn cho cả người thân nhất là “ người ấy” đang ở nơi chiến địa. Vậy mà tác giả đã lột tả được sự khoắc khoải mong chờ  cũng như sự hãnh diện của người vợ . Thật tuyệt vời ! Tình thương yêu và sự thông cảm của hai người dành cho nhau thật là sâu sắc người còn biết được đâu là tiếng súng của chồng mình.

Chưa hết tác giả còn thể hiện được hai trạng thái : nỗi lo và niềm vui của người vợ người mẹ rất sắc nét qua khổ thơ thứ ba:

 “Lũ giặc đi ruồng đi bố

Mẹ lo thấp thỏm đứng ngồi

Đêm nghe bước chân đạp cỏ

Vỡ òa lòng mẹ niềm vui”

Hai câu đầu của khổ thơ thứ ba này “đắc” bởi qua đây người đọc sẽ thấy ngay nỗi lo đến cuống cuồng của người vợ -Vâng không chỉ cho mình cho con mà người phụ nữ còn lo cho chồng. Và khổ thơ sẽ tuyệt vời hơn nếu tác giả dùng từ “động cỏ” thay cho “đạp cỏ”. Chính điều này thể hiện được ngoài nỗi lo triền miên còn có cả sự chờ mong luôn dâng trào trong lòng người vợ chỉ … “nghe  bước chân đạp cỏ”thôi cũng đủ vui và biết chắc đó chính là bước chân của chồng về thăm vợ thăm con.

Tác giả còn đưa ra những chi tiết nhỏ rất đời thường mà thể hiện được nỗi nhọc nhằn của người cha người mẹ:

Vú mẹ mồ hôi mặn chát

Đêm về cha khét nụ hôn”

Hay nhất  có lẽ là khổ thơ cuối . Nếu chỉ đọc mỗi một khổ thơ này thôi thì thấy không có gì đáng nói nhưng qua những hình ảnh những chi tiết mà tác giả lột tả ở phần trên mới thấy được hình ảnh riêng này không còn riêng nữa bởi:

 “Đất nước quê hương ngày ấy

Bao người như mẹ như cha”

Nhọc nhằn khốc liệt trong chiến tranh là vậy nhưng có một điều đó là tình yêu không bao giờ mất. Dù cuộc sống muôn vàn khó khăn vất vả nhưng con người khi đã yêu nhau thì không có một thứ gì ngăn cản được ngay cả cái chết cứ luôn rình rập   mà vẫn không sợ cứ lo mãi cho nhau.

“Bao nhiêu đứa con cũng vậy

Đạn bom vẫn cứ sinh ra “

                                                    Lời bình : PTL

 

******************************************************************************

 

 

 2./ LỜI BÌNH: Mai Chiêu Sương 

 

Nghĩ về bài thơ CON SINH RA GIỮA ĐẠN BOM

                                                                 của Sông Hương

 

Tôi đọc đi đọc lại bài thơ CON SINH RA GIỮA ĐẠN BOM với lời bình bài thơ ấy của Phan Tấn Lược Trên văn nghệ Tây Ninh - số 10-11-2006) mà  cứ trăn trở mãi về sự tài hoa của Sông Hương khi “kể lại”  một cảnh tình rất thực rất bi tráng của một thời kháng chiến cứu nước  của dân tộc.

Một người vợ trẻ có chồng đi du kích đảm đang kiên trung bám trụ lại vùng địch chiếm.

“Mỗi lần cha về vội vã

Nồng nàn chan chứa yêu thương

Trong ánh đèn dù chớp lóa

Mẹ đã

Tượng hình hài con”

Đèn chớ không phải đèn dầu – Đèn của chiến tranh chết chóc- cần gì phải nói máy bay xe tăng đạn súng? Sông Hương chỉ cần hai chữ ĐÈN DÙ  là đã lột tả trọn cảnh tình chiến cuộc của một vùng quê địch tạm chiếm - Vậy mà giữa cái sống và cái chết ấy vẫn có cuộc ái ân hạnh phúc khi ANH chồng du kích “” về thăm vợ:

-“ Trong ánh đèn dù chớp lóa

Mẹ đã

Tượng hình hài con”

Người vợ lo cho sự bình an của chồng gánh chịu gian nguy và dấn thân với chồng bằng cách của một ngươi phụ nữ khôn ngoan:

-“Thuở ấy cha vào du kích

Mẹ luồn giữa hàng tầm vông

Khoét những căn hầm bí mật

Chờ đón cha về đêm đêm”

Không phải một mà là những căn hầm. ÔI ! vô cùng gian nguy vô cùng nặng nhọc đối với sức vóc người vợ trẻ trong thơ Sông Hương. Phải hiểu rằng du kích (khác với bộ đội chính quy) là ở chỗ lẫn trong địch mà đánh phá địch hoạt động theo chiến thuật phân tán nhỏ lẻ xuất kỳ bất ý công kỳ vô bị chống lại kẻ địch mạnh hơn ta nhiều lần. Khi không hoạt động được thì hầm bí mật là nơi an toàn nhất. Người vợ kiên trung trong thơ Sông Hương đã biết điều đó nên:

Mẹ luồn giữa hàng tầm vông”

Để:

“Khoét những căn hầm bí mật”

Rồi mong mỏi:

Chờ đón…   đêm đêm”

Khoét hầm bí mật để che chở cho chồng chăm sóc tiếp viện cho chồng kháng chiến. Với hoàn cảnh ấy thế mà Cụ Lược lại bảo:

“Chờ đón cha về đêm …Đông”

Thì có … méo quá không? Có công thức cách điệu quá không? Đọc chữ “Đêm Đông” hơi hướng "quý tộc" và xa thực tế quá.(Xin để tác giả Sông Hương thẩm định). Tôi nghĩ chữ ”đêm đọc với chữ “vông”thì có lạc vận lắm đâu?. Đồng ý là âm tuy có khác nhưng vần và điệu thì không có vấn đề  . Ở thể thơ Sông Hương đang dùng đâu nhất thiết phải …”đóng niêm” như Đường luật(?). Nếu giảng- chuyển” như Cụ Lược thì không lẽ Sông Hương lại “ngố” đến nỗi không biết việc này (!). Trong khi đã cho ra  “Môi ngọt ( đều là thơ). Có người vợ trẻ nào sống trong hoàn cảnh ấy mà : - “Chờ đón chồng đến đêm Đông mới về”???. Chẳng lẻ những đên Xuân hạ thu người chiến sỹ du kích kia …. Được về hoài làm vợ chán rồi chăng? Hay người vợ chỉ cần người chồng về trong đêm Đông như các văn nghệ sỹ thường viết cho thơ mộng? Các hoàn cảnh của (Con Sinh Ra Giữa Đạn Bom) nó khác hoàn cảnh của chinh phu chinh phụ ngày xưa … xa lắm ! .

Sông Hương biểu lộ chính xác nỗi lo sợ của người vợ hiền có chồng làm du kích:

-“ Lũ giặc đi ruồng đi bố

Mẹ lo thấp thỏm đứng ngồi”

Và khi nghe:

- “Râm ran những viên đạn nổ

Mẹ tìm tiếng súng của cha”

Sông Hương  đã… in được tiếng súng của du kích : “Tắc cù tắc cù” từng phát một mà ăn chắc khốc liệt làm kẻ địch phải khiếp – đâu có thừa mứa khí tài kỹ thuật như đối phương mà vãi đạn ào ào cuống cuồng hoảng loạn khi bị du kích tấn công . Người vợ phân biệt và tìm được tiếng súng của chồng là như thế.

-“ Đêm nghe bước chân đạp cỏ

Vỡ òa lòng mẹ niềm vui”

Sông Hương thật sâu sắc khi đưa hai chữ “vỡ hòa” để diễn tả tâm trạng lo lắng dồn nén của người vợ . Không vui sao được khi trận chiến vừa qua được mà chồng mình vẫn bình an trở về? Không mừng sao được khi đang cô đơn lo sợ khát khao yêu đương mà được ôm chồng trong vòng tay giữa cái sống và cái chết ?

Tôi nghĩ hai câu thơ trên là “giàu” chớ không “đắc” – Giàu cảm xúc giàu thực tiễn giàu kỹ năng  bút pháp- Không hề gượng ép   sắp dủa và rất mạnh khỏe không bị nhiễm bệnh “văn chương” . Anh du kích với dép cao su truyền thống lúc nào cũng dè dặt thận trọng trong từng hành động từng đường đi   nước bước. Cách mạng không cho người làm kháng chiến hời hợt mất cảnh giác thì làm gì có chuyện … tự do đi lại ào ào mà “động cỏ”- như Cụ Lược đã nêu – Mà nếu cỏ có …  cục cựa” thì chắc gì … nghe được ? Sông Hương  hẳn đã cân nhắc kỹ khi dùng từ ĐẠP (cỏ) - Rất riêng rất chính xác với bối cảnh:

Đêm nghe bước chân đạp cỏ”

(Không phải động cỏ)

Chỉ có người vợ của thơ Sông Hương mới cảm nhận được BƯỚC CHÂN ĐẠP CỎ thân yêu và quen thuộc của chồng – không hề nhầm lẫn với bước chân người hang xóm hay bước chân kẻ thù rình rập thậm chí đến bước chân của con mèo con chó chạy qua. Và rồi cái chuyện nàng ao ước đã đến:

Trong ánh đèn dù chớp lóa

Mẹ đã

Tượng hình hài con”

 Sông Hương “Chảy” dòng thơ theo mạch sống bi tráng của một thời kháng chiến đầy gian khổ :

“Vú mẹ mồ hôi mặn chát

Đêm về cha khét nụ hôn”

(Chữ Đêm của câu thơ này  nhấn lại  chữđêm mà Cụ Lược muốn sửa  qua chữ “Đông trên kia vậy). Cuộc sống cảnh tình cảnh đời của người vợ trong thơ Sông Hương đâu có “tảo tần”  đơn giản như người vợ của Tú Xương là:

Quanh năm buôn bán ở mom sông

Nuôi đủ năm con với một chồng”

Rất tiếc  Cụ Lược cho cái giá trị của người vợ có chồng đi kháng chiến trong thơ Sông Hương “nhẹ” quá. Chỉ "tảo tần” thôi ư? Theo một dòng chảy trình tự của bố cục chặt chẽ . Cuối cùng Sông Hương cũng thở phào thoát ra khỏi cảnh chiến tranh tàn khốc :

Đất nước quê hương ngày ấy

Bao người như mẹ như cha

Bao nhiêu đứa con cũng vậy

Đạn bom vẫn cứ sinh ra”

Những đứa con đó có thể là Sông Hương là tôi hay là cả một thế hệ đang sống và  làm việc bây giờ. Có đọc “Văn Nghệ Tây Ninh” mới thấy cái đa dạng của tờ tạp chí này . Riêng chỉ một “Góc bình thơthôi cũng hấp dẫn thú vị lắm rồi. Thơ mà không có bình thì thiếu … cân bằng âm dương mất !. Bây giờ có nhiều “nhà thơ” quá. Nhiều thơ mà không có đất bình thì có khác gì một vườn cây cảnh mà thiếu người sửa cây   khác nào tấm gương mà không tráng thủy thì làm sao soi được?

Âu cũng nên có nhiều “GÓC BÌNH THƠ”như “Văn Nghệ Tây Ninh

Để giúp bạn đọc thẩm thấu thêm thơ  và để giúp tác giả định hình chính mình.

                                    

                                                             Lời bình : MCS

 ***********************************************************************************************************************

*Lời nhận xét 2 bài bình :Hai lời bình từ hai cách nhìn đối với bài thơ CON SINH RA GIŨA ĐẠN BOM nhưng đều nói lên được cái chất nhân văn lãng mạn đầy bi tráng của con người trong cuộc chiến tranh khốc liệt.

Viết bởi Thanh Cao @ 08:43 2010-01-3

kimlientb68

Mến chào chị BD !
Chị xúc động bởi bài thơ "Con sinh ra giữa đạn bom" của em và thấy thương cảm cho hình ảnh người vợ hiền trong bài thơ. Chị cũng cảm ơn hai lời bình của hai tác giả. Chúc em một tuần mới với nhiều niềm vui em nhé.
Viết bởi bachduong57 @ 20:09 2010-01-31

.............................
KL RẤT VUI được chị giao lưu trao đổi thân tình về bài thơ và về lời bình bài thơ !
Chúc chị luôn an lành mạnh khỏe nhé!
Thân quý!

bachduong57

Chị xúc động bởi bài thơ "Con sinh ra giữa đạn bom" của em và thấy thương cảm cho hình ảnh người vợ hiền trong bài thơ. Chị cũng cảm ơn hai lời bình của hai tác giả. Chúc em một tuần mới với nhiều niềm vui em nhé.

kimlientb68

Thân chào anh TT. Vinh !
Goi KimLien [Trả lời]

. Không có lời bình nào nữa...Vì bạn đã quá tuyệt vời với thơ ...chiến tranh! TTV.
Viết bởi tranthevinh @ 19:30 2010-01-31

....................................
RẤT VUI ! chào anh ghé đọc !
Cảm ơn anh đã có lời khen thân tình nhé!
Chúc anh một buổi tối ấm áp vui vẻ cùng gia đình nhé!
Rất vui được anh sang giao lưu!
Thân quý!

tranthevinh

Goi KimLien

. Không có lời bình nào nữa...Vì bạn đã quá tuyệt vời với thơ ...chiến tranh! TTV.

kimlientb68

Chào chị Sonata!
Thăm Kim Liên
Chị chúc mừng Kim Liên có bài thơ với những lời bình bài tuyệt vời.
Viết bởi sonata @ 19:11 2010-01-3
..............................
Rất vui được chị ghé thăm và có lời chúc thân tình !
chúc chị an vui !
Thân quý!

sonata

Thăm Kim Liên
Chị chúc mừng Kim Liên có bài thơ với những lời bình bài tuyệt vời.

kimlientb68

CHÀO CHỊ HANGTHUY!
Ht lại một lần nữa chúc mừng cho KIM LIÊN nhé. Bài thơ đã được hai tác giả bình thơ thổi hồn vào rồi đó.
Viết bởi hangthuy @ 16:35 2010-01-31

*******************************
HI ! CHÀO CHỊ HANGTHUY!
cẢM ƠN GHÉ THĂM VÀ NHẬN XÉT THÂN TÌNH !
CHÚC CHỊ AN VUI !
THÂN QUÝ!

hangthuy

Ht lại một lần nữa chúc mừng cho KIM LIÊN nhé. Bài thơ đã được hai tác giả bình thơ thổi hồn vào rồi đó.

kimlientb68

Kính anh Phiêu Vân !

Anh Phiêu Vân kính mến !

KL rất vui khi đọc lời bình thứ 3 của anh !

Rất thực mà lại rất thơ. Đó là cảm nhận của tôi khi đọc CON SINH RA GIỮA ĐẠN BOM – Thơ NGUYỄN THỊ KIM LIÊN.

Những gì nên nói thì hai tác giả PHAN TẤN LƯỢC và MAI CHIÊU SƯƠNG đã bình thật đầy đủ rồi. Phiêu Vân chỉ xin bày tỏ ý sau:

Bài thơ nói về người vợ có chồng vào du kich trong bối cảnh vùng bị địch đóng. Trong bài thơ có lượt qua hoạt động của lực lượng du kích trong vùng địch đóng quân.

Ngay đầu bài thơ tác giả Sông Hương đã xác định:
"Thuở ấy cha vào du kích
Mẹ luồn giữa hàng tầm vông
Khoét những căn hầm bí mật
Chờ đón cha về đêm đêm"

Những ai sống trong các vùng thế này hoặc từng đi qua cuộc kháng chiến vừa qua đều biết:
Rừng che bộ đội
Đêm che du kích
Đất Mẹ bao la
Che ta - Đánh địch
(Phiêu Vân ngẫu hứng)

Hoạt động du kích ở vùng nông thôn không phải năm thì mười họa mới về tiếp xúc với cơ sở trong dân; du kích luôn có mặt hằng đêm trong đất địch. Chính vì vậy mà "đêm đêm" là nói lên một sự thật một sự thật rằng cho dù địch có hằng đêm đốt cháy bầu trời bằng bao nhiêu hỏa châu (đèn dù) đi nữa thì vẫn không ngăn được hoạt động của quân và dân ta.

Và như để minh chứng cho việc khinh thường những hoạt động của địch tác giả Nguyễn Thị Kim Liên đã khắc họa một sự thật đầy tình yêu thương:

"Mỗi lần cha về vội vã
Nồng nàn chan chứa yêu thương
Trong ánh đèn dù chớp lóa
Mẹ đã
Tượng hình hài con"

Với khổ thơ trên tôi không có cơ sở để để khẳng định về ánh "đèn dù" chớp lóe nhưng tôi cho rằng "mẹ đã tượng hình hài con" trong cảnh thiên nhiên vườn tược.

Điều gì khiến tôi nghĩ vậy?
- Trong hầm thì khó mà có anh đèn dù chớp lóa như câu: "Trong ánh đèn dù chớp lóa"
- Trong nhà cũng vậy mà lại quá nguy hiểm cho người du kích khi mà sự cảnh giác bước chân địch không còn trọn vẹn; căn nhà lại là điểm cố định...
- Với thiên nhiên vườn tược thì hợp và an toàn hơn bởi ta sẽ dễ phát hiện kẻ địch di chuyển mà kẻ địch khó phát hiện ta

Nên thơ biết bao khi hình hài con được tượng nên giữa cảnh thiên nhiên trời đất! Mỉa mai biết bao cho kẻ địch khi chúng thắp đèn dù như mừng Cha Mẹ tượng hình hài con!

Những góp ý về đoạn kế trên chỉ là một cảm nhận rất riêng cua Phiêu Vân về ánh đèn dù. Nếu có liên tưởng quá xa cũng mong tác giả Kim Liên và người đọc châm chước.

Cuối cùng xin chia cùng tác giả MAI CHIÊU SƯƠNG về sự tinh tế của MAICHIÊU SƯƠNG với chữ "đắc địa" "đèn dù" trong khổ thơ này.

Thân mến
Phieuvan_Thlangdu
************************************

Thật vô cùng cảm ơn anh đã đọc hết bài thơ KL và 2 lới bình và để lới bình rất chân thành của anh nhé!
Chúc anh luôn vui gặp nhiều may mắn nhé!
Thân kính !

kimlientb68

Mến chào anh hoanghuquyet !

Ghé đọc hình như chủ nhà vắng thì phải chúc em một ngày chủ nhật thật tươi hồng.
Viết bởi hoanghuuquyet @ 14:44 2010-01-3

....................................
CẢM Ơn ANH GHÉ THĂM nhé!
Kính chúc anh ngày chủ nhật đầm ấm Hạnh phúc nhé!
Rất vui được anh sang giao lưu !

Thân quý!