GIAI THOẠI ĐÀO DUY TỪ / 1. Kẻ chăn trâu kỳ dị

GIAI THOẠI ĐÀO DUY TỪ

1. Kẻ chăn trâu kỳ dị

              Nhà phú hộ Lê Phú ở thôn Tùng Châu phủ Hoài Nhơn tỉnh Bình Định thuê được một đứa ở chăn trâu tên là Đào Duy Từ. Tuy đã đứng tuổi nhưng Duy Từ tỏ ra rất cần mẫn siêng năng. Ngày ngày cứ sáng sớm lùa trâu đi ăn mãi chập tối mới đánh trâu về trời nắng cũng như trời mưa khiến gia chủ rất vừa lòng chưa hề có tiếng chê trách.
                  Một hôm phú hộ họ Lê mời các Nho sĩ hay chữ khắp vùng đến nhà dự hội bình văn. Chập tối sau khi tiệc tùng xong mọi người còn trà thuốc bàn cãi chữ nghĩa văn chương thì vừa lúc Đào Duy Từ chăn trâu về. Thấy đám đông khách khứa trò chuyện rôm rả Duy Từ bèn lại gần đứng ghếch chân lên bậc thềm nhìn tay vẫn cầm chiếc roi trâu vai đeo nón lá lưng quấn khố vải... Chủ nhà ngồi phía trong nhìn thấy cho là vô lễ giận dữ quát:

                 - Kẻ chăn trâu kia! Hạng tiểu nhân biết gì mà dám đứng nhìn các quan khách đây là những bậc danh Nho ?

Duy Từ nghe mắng song không tỏ ra sợ hãi cười ha hả rồi nói một cách thản nhiên:

                - Nho cũng có hạng nho quân tử hạng nho tiểu nhân . Chăn trâu cũng có kẻ chăn trâu anh hùng kẻ chăn trâu tôi tớ cao thấp không giống nhau hiền ngu không là một ! Còn kẻ tiểu nhân tôi chỉ đứng nhìn có xâm phạm gì đến cái phú quý sang trọng của các vị mà chủ nhân lại mắng đuổi ?
 
             Mấy người khách nghe Duy Từ là đứa chăn trâu mà nói lí như vậy liền vặn hỏi:

            - Vậy nhà người bảo ai là "nho quân tử" ai là "nho tiểu nhân" hả?

             Đào Duy Từ chẳng cần nghĩ ngợi nói luôn một mạch:

                 - "Nho quân tử thì trên thông thiên văn dưới thấu địa lí giữa hiểu việc đời trong nhà giữ được đạo cha con tình nghĩa vợ chồng anh em bè bạn ngoài xã hội thì biết lo việc nước vỗ yên dân giúp đời phò nguy cứu hiểm để lại sự nghiệp muôn đời. Còn nho tiểu nhân thì chỉ là bọn học vẹt cầu danh cầu lộc khoe ít chữ nghĩa coi thường hào kiệt may được giữ một chức quan nhất thời thì chỉ tìm trăm phương ngàn kế để mưu đồ lợi riêng làm sâu mọt hại dân đục nước thật là đáng sợ !

               Đám khách nghe Duy Từ nói thế đều giật mình kinh ngạc không ngờ một đứa chăn trâu mà lí lẽ cứng cỏi làm vậy bèn tò mò hỏi thêm:

                  - Còn kẻ chăn trâu anh hùng kẻ chăn trâu tôi tớ thì nghĩa làm sao nhà ngươi thử nói nghe luôn thể ? Duy Từ mỉm cười ung dung trả lời:

                  - Chăn trâu anh hùng thì như Ninh Thích phục hưng nước Tề Điền Đan thu lại thành trì cho nước Yên Hứa Do cho trâu uống nước ở khe mà biết được hưng vong trị loạn Bạch Lý Hề chăn dê mà hiểu thấu thời vận thịnh suy. Đó là những kẻ chăn trâu anh hùng . Còn những bọn chỉ biết cam phận tôi tớ chơi bời lêu lổng khi vui thì reo hô hoán khi giận thì chửi rủa đánh đấm chẳng kể gì thân sơ làm cha ông phải xấu lây xóm làng chịu điều oan. Đấy là hạng chăn trâu tiểu nhân cả !

                Mọi người nghe Duy Từ đối đáp trôi chảy sách vở tinh thông nghĩa lí sâu sắc càng thêm kinh ngạc nhìn nhau rồi đứng cả dậy bước ra ngoài thềm mời Duy Từ cùng vào nhà ngồi. Nhưng Duy Từ vẫn tỏ ra khiêm tốn chối từ. Cả bọn bèn dắt tay Duy Từ lên nhà ép ngồi vào chiếu trên.

              Gã phú hộ Lê Phú rất đỗi ngạc nhiên thấy kẻ đầy tớ chăn trâu nhà mình mà nói toàn chữ nghĩa nên còn ngờ bèn giục mấy nhà Nho văn hỏi thêm thử sức Duy Từ về kiến thức sách vở cổ kim xem hư thực ra sao

                 Các vị Nho học nhất vùng hỏi đến đâu Đào Duy Từ đều đối đáp trôi chảy đến đó và tỏ ra không có sách nào chưa đọc đến không có chữ nào không thấu hiểu khiến cho cả bọn phải thất kinh bái phục sát đất !

               Chủ nhà cũng không kém phần sửng sốt mới vỗ vai Duy Từ đổi giận làm lành mà rằng:

                  - Tài giỏi như thế sao bấy lâu cứ giấu mặt không cho lão già này biết để đến nỗi phải chăn trâu và chịu đối xử bạc bẽo theo bọn tôi tớ ? Quả lão phu có mắt cũng như không. Có tội lắm ! Có tội lắm!

                Từ đó chủ nhà may sắm quần áo mới xem Duy Từ là khách quý mời ngồi giảng học đối đãi hết sức trọng vọng.


2. Đổi họ để đi thi

                Đào Duy Từ vốn người Đàng Ngoài quê gốc ở làng Hoa Trai nay thuộc xã Nguyên Bình huyện Tĩnh Gia Thanh Hóa. Bố là Đào Tá Hán trước làm lính cấm vệ trong triều thời Lê - Trịnh. Một hôm nhân lúc nổi hứng Tá Hán đã sáng tác bài thơ ca ngợi chúa Trịnh như sau:

Trang quốc sử ai bằng Trịnh Kiểm
Tỏ thần uy đánh chiếm hai châu
Thẳng đường rong ruổi vó câu
Phù Lê diệt Mạc trước sau một lời...

                     Tá Hán liền bị quy là phạm thượng trong thơ dám nói cả tên húy của chúa là Trịnh Kiểm. Ông bị tội phạt đánh đòn 20 roi và bị đuổi về nhà làm dân thường.

                   Nhờ có tài đàn hát nên Tá Hán bèn đi theo một gánh hát để kiếm sống và ít lâu sau đã trở thành kép hát tài giỏi nổi tiếng khắp vùng.

                  Có lần gánh hát đến diễn ở làng Ngọc Lâm trong huyện. Đào Tá Hán trọ trong nhà vị tiên chỉ của làng này là Vũ Đàm. Ông tiên chỉ họ Vũ có cô cháu gái là Vũ Thị Kim Chi đem lòng yêu Tá Hán. Lúc đầu Tá Hán sợ phận mình nghèo khổ khó kết thành vợ chồng. Nhưng sau khi nghe người nhà vị tiên chỉ thuyết phục rằng cô Chi có sẵn vốn liếng làm ăn không phải lo nghèo chẳng nuôi nổi vợ nên Tá Hán nghe theo.

                    Họ làm lễ thành hôn rồi mua đất dựng nhà ở Hoa Trai sau hơn một năm thì sinh ra Đào Duy Từ. Khi Duy Từ lên năm chẳng may bố bị bệnh mất. Người mẹ chịu ở góa một mình ngược xuôi tần tảo quyết nuôi cho con ăn học. Duy Từ tỏ ra rất sáng dạ lại ham mê đèn sách báo trước khả năng có thể thành đạt trên bước đường cử nghiệp.

Thế nhưng số phận thật là oái oăm! Theo luật lệ của triều đình bấy giờ thì con cái những người làm nghề ca xướng đều không được quyền thi cử. Bà Kim Chi tiếc cho tài học của con bèn thu gom vay mượn tiền bạc đến đút lót cho viên xã trưởng làng Hoa Trai là Lưu Minh Phương để nhờ đổi họ Đào của con theo cha thành họ Vũ của mẹ mong sao Duy Từ được dự kì thi Hương sắp tới .Viên xã trưởng thấy người vợ góa của Đào Tá Hán còn nhan sắc nên nhận lời và ra điều kiện nếu xong việc thì phải lấy y.

                     Theo một vài tài liệu cho biết Đào Duy Từ đã dự khoa thi Hương năm 1593 đời vua Lê Thế Tông (l 567-1584) và đã đỗ á nguyên (thứ hai). Ông được mẹ khuyến khích dự tiếp kì thi Hội. Lúc này Duy Từ mới 2l tuổi.

                      Thấy việc đổi họ cho Duy Từ đi thi đã trót lọt xã trưởng họ Lưu bèn đòi bà Kim Chi thực hiện giao ước tái giá về làm vợ mình. Bà Chi cứ lần chần chối khéo với lí do con mới thi đỗ mẹ làm thế sẽ khó coi...

                    Viên xã trưởng tức giận đem chuyện trình bày với tri huyện Ngọc Sơn vốn là chỗ thân quen để nhờ áp lực quan trên bắt bà mẹ Duy Từ phải thực hiện giao ước.

Viên tri huyện biết chuyện liền lập tức mật báo lên trên. Lúc này Duy Từ đang dự kì thi Hội. Bài Từ làm rất hay chỉ có một điểm lập luận chưa vừa ý chúa nên quan chủ khảo là Thái phó Nguyễn Hữu Liêu đang còn cân nhắc.
Giữa lúc đó thì có tin "sét đánh ập đến lệnh triều đình truyền xuống đòi xóa ngay tên Vũ Duy Từ hủy bỏ bài thi lột hết mũ áo được ban bắt ngay để tra xét. Đồng thời gửi trát về cho tri huyện Ngọc Sơn trừng trị những kẻ liên đới.

                 Luật lệ thời đó quy định xử phạt rất nặng những ai dám phạm vào quy chế thi cử. Sắc chỉ vua Lê về các kì thi Hương đã ghi: Nếu người nào mà bị nghi gian thì bắt giữ đích thân đem việc tâu lên để trên xét". Vì thế ngay sau đó Đào Duy Từ đã bị giam giữ xét hỏi.

                   Ở quê bà Vũ Thị Kim Chi cũng không tránh khỏi sự truy xét. Bà vừa lo cho tính mạng của con vừa oán giận sự khắc nghiệt bất công của triều đình nên đã phẫn uất đi đến tự tử.

                      Duy Từ biết tin mẹ mất nhưng không được về chịu tang thương cảm quá thành bệnh ngày càng nguy kịch.

                    Chính trong thời gian Đào Duy Từ gặp cảnh ngộ éo le này thì chúa Nguyễn Hoàng (1558-1613) cát cứ ở Đàng Trong đang làm chuyến du hành ra Bắc với mục đích chúc mừng chúa Trịnh diệt được họ Mạc luôn thể dò la tình hình của xứ Đàng Ngoài và thăm viếng phần mộ của cha ông xây cất ở vùng Tống Sơn (nay là huyện Hà Trung) Thanh Hóa.

                Nguyễn Hoàng có đến thăm Thái phó Nguyễn Hữu Liêu nên tình cờ nghe được chuyện ông này kể về tài năng và số phận hẩm hiu của người học trò nghèo Đào Duy Từ. Chúa Nguyễn đang nuôi ý đồ xây dựng cơ nghiệp riêng ở Đàng Trong nên muốn chiêu hiền đãi sĩ" lôi kéo người tài xứ Bắc về mình. Vì thế khi biết chuyện Duy Từ chúa đem lòng ái mộ cảm mến ngầm giúp Từ tiền bạc để sinh sống chạy chữa thuốc men.

                Giai thoại dân gian kể rằng trước lúc trở về Đàng Trong Nguyễn Hoàng đã đến thăm Đào Duy Từ. Chúa chợt thấy trên vách buồng Duy Từ đang ở có treo bức tranh cầu hiền vẽ ba anh em Lưu Bị thời Tam Quốc bên Tàu lặn lội tìm đến đất Long Trung để vời đón Gia Cát Lượng là một bậc hiền tài.

               Nguyễn Hoàng bèn chỉ lên bức tranh tức cảnh đọc mấy câu thơ để tỏ lòng cầu hiền của chúa và cũng để dò xét tâm ý Đào Duy Từ:

Vó ngựa sườn non đá chập chùng
Cầu hiền lặn lội biết bao công

                  Duy Từ bèn đọc tiếp:

Đem câu phò Hán ra dò ý
Lấy nghĩa tôn Lưu để ướm lòng. ..

                 Nguyễn Hoàng nối thêm:

Lãnh thổ đoạn chia ba xứ sở
Biên thùy vạch sẵn một dòng sông

              và Duy Từ kết

Ví như chẳng có lời Nguyên Trực
Thì biết đâu mà đón Ngọa Long

                 Thế nhưng kể từ khi có cuộc hội ngộ này phải đến chục năm sau Đào Duy Từ mới trốn được vào Nam. Lúc đó Nguyễn Hoàng đã mất và ông phải đi ở chăn trâu cho nhà hào phú ở đất Tùng Châu để chờ thời đem tài trí của mình cống hiến cho xã hội.

3. Bước ngoặt cuộc đời

                    Sau buổi đối đáp với các nhà nho ở Tùng Châu tiếng tăm Đào Duy Từ - một kẻ chăn trâu kì lạ tài giỏi hơn người lan truyền khắp nơi. Bấy giờ có vị quận công anh em kết nghĩa với chúa Nguyễn rất có thế lực là Khám lí Trần Đức Hòa hay tin. Ông này cho đón Đào Duy Từ đến nhà chơi. Qua các buổi chuyện trò đàm đạo văn chương Khám lí họ Trần đã nhận thấy Duy Từ có học vấn uyên bác lại tỏ ra chí lớn hơn người bèn đem lòng yêu quý và gả người con gái là Trần Thị Chính cho Từ làm vợ.

                 Khi đã có chốn nương thân vững chắc Đào Duy Từ mới dần dà lộ rõ chí hướng phò vua giúp nước đã nung nấu suốt mấy chục năm cho bố vợ biết. Ông đưa tác phẩm "Ngọa Long cương vãn" của mình cho Trần Đức Hoà xem. Nội dung bài chính là nỗi lòng của Duy Từ tự ví mình như Gia Cát Lượng (là một nhà quân sự chính trị nổi tiếng bên Trung Quốc vì chưa được thi thố tài năng nên còn ẩn náu ở chốn Ngọa Long). Nỗi lòng đó của Duy Từ được thể hiện rõ ở đoạn kết:

Chốn này thiên hạ đã dùng
Ắt là cũng có Ngọa Long ra đời
Chúa hay dùng đặng tôi tài
Mừng xem bốn bể dưới trời đều yên


Khám lí Trần Đức Hòa xem đi xem lại bài Ngọa Long cương của con rể thấy văn từ khoáng đạt điển tích tinh thông ý chí mạnh mẽ hoài bão lớn lao đã tấm tắc khen rồi tìm cách dâng lên chúa Nguyễn xem để tiến cử Duy Từ với chúa.

                      Bấy giờ chúa Nguyễn là Sãi Vương Nguyễn Phúc Nguyên (16l3- l635) đang có ý định kén chọn nhân tài để dựng nghiệp lớn nên khi xem xong bài vãn của Đào Duy Từ đã rất tâm đắc bèn lệnh cho Khám lí Trần Đức Hòa dẫn ngay người con rể vào gặp chúa.

                    Gia đình nhà vợ vội may sắm quần áo khăn mũ hợp nghi thức để Duy Từ mặc vào chầu cho thật chỉnh tề nhưng Duy Từ nhất mực từ chối viện lẽ rằng mình không dám dùng vì chưa có chức tước!

                    Trước buổi tiếp Sãi Vương muốn thử tư cách Đào Duy Từ nên chúa mặc y phục xuềnh xoàng cầm gậy đứng trước cửa thái độ lơ đãng như chờ một kẻ hầu nào đấy.

Từ xa Đào Duy Từ đã nhìn thấy vẻ thờ ơ của chúa bèn giả tảng hỏi bố vợ:

- Người kia là ai vậy thưa cha?

Trần Đức Hòa sợ hãi trả lời:

- Ấy chết! Sao con dám hỏi vậy? Vương thượng đấy Người đứng chờ con mau mau đến bái lạy!

Duy Từ nghe bố vợ nói chỉ cười nhạt rồi quay lại chực không đi nữa. Khám lí Trần đi trước ngoảnh lại thấy con rể bỏ về sợ khiếp đảm liền níu lại quở trách:

                     - Con làm thế này thì tội phạm thượng sẽ trút lên đầu cha cả thôi!

Duy Từ đáp:

                    - Thưa cha vì con thấy chúa đang trong tư thế đi dạo với các cung tần mỹ nữ chứ không có nghi lễ gì gọi là tiếp đón khách hiền. Nếu con lạy chào tất phạm vào tội khinh vua.

Nghe con rể nói vậy ông bố vợ lại càng thất kinh cáu kỉnh cầm tay Duy Từ bắt trở lại ngay để lạy chào chúa không được để chúa phải chờ. Nhưng Duy Từ vẫn dùng dằng không chịu nghe lời.

                   Từ xa Sãi Vương đã để ý quan sát thấy tất cả biết Đào Duy Từ là kẻ tài giỏi thực tính khí khái chứ không giống những bọn tầm thường chỉ cốt quỵ lụy được ra mắt chúa hòng tiến thân để kiếm chút bổng lộc chức tước mà thôi. Chúa bèn quay vào nội phủ thay đổi áo quần và bảo thái giám đem áo mũ ban cho Duy Từ rồi vời vào sảnh đường tiếp kiến.

                Kể từ buổi đó Đào Duy Từ được chúa Sãi Vương tin yêu trọng vọng tôn làm quân sư luôn ở cạnh chúa để bàn bạc việc quốc gia trọng sự. Ông được phong chức Tán trị tước Lộc Khê hầu nên người đời vẫn quen gọi ông là Lộc Khê.

4. Tài năng được thi thố

                      Năm 1627 chúa Trịnh Đàng Ngoài muốn bắt họ Nguyễn ở Đàng Trong thần phục bèn cử đoàn sứ giả mang sắc vua Lê vào phong cho Sãi Vương và đòi lễ vật cống nạp. Chúa Sãi không chịu nhưng bề ngoài chưa biết xử trí ra sao bèn hỏi ý kiến Lộc Khê Đào Duy Từ. Theo một số tư liệu thì chính Duy Từ là người khuyên chúa bước đầu cứ nhận sắc phong rồi sau sẽ tìm kế đối phó.

                    Ba năm sau thấy thời cơ thuận lợi bấy giờ Lộc Khê mới bàn với Sãi Vương sai thợ làm một chiếc mâm đồng có hai đáy bỏ sắc vua Lê phong kèm với một tờ giấy có 4 câu chữ Hán vào giữa rồi hàn kín lại. Trên mâm cho bày nhiều lễ vật hậu hĩnh rồi cử sứ giả mang ra Thăng Long để tạ ơn vua Lê chúa Trịnh.

                     Triều đình Đàng Ngoài nhận được mâm lễ vật tỏ ý ngờ vực bèn cho khám phá bí mật ở phía trong và cuối cùng họ đã phát hiện chiếc mâm có hai đáy. Khi đem đục ra thì thấy có sắc vua phong dạo trước và tờ giấy viết bốn câu chữ Hán sau:

Mâu nhi vô dịch
Mịch phi kiến tích
Ái lạc tâm trường
Lực lai tương địch


                  Dịch nghĩa từng câu là: chữ mâu không có dấu phết; chữ mịch bỏ bớt chữ kiến ; chữ ái để mất chữ tâm và chữ lực đối cùng chữ lai .

                 Thoạt đầu chúa Trịnh và cả đình thần không ai hiểu bốn câu trên ngụ ý gì. Sau chúa phải cho vời viên quan thông thái nhất triều vào hỏi thì mới vỡ lẽ rằng trong chữ Hán chữ mâu viết không có dấu phết thì thành chữ dư . Chữ mịch" mà bỏ chữ kiến thì là chữ "bất . Chữ ái nếu viết thiếu chữ tâm thì ra chữ thụ và chữ lực để cạnh chữ lai sẽ là chữ sắc . Gộp cả bốn chữ mới lại thành câu: Dư bất thụ sắc nghĩa là Ta chẳng chịu phong .

             Chúa Trịnh thấy họ Nguyễn chối từ trả lại sắc phong bằng một mẹo kế tài tình thì vừa tức giận vừa phục tài bèn cho dò la và biết được đều do Lộc Khê Đào Duy Từ bày đặt ra cả. Chúa tính kế làm sao để lôi kéo Lộc Khê bỏ chúa Nguyễn Đàng Trong về với triều đình Lê - Trịnh Đàng Ngoài.

                    Chúa lập mưu sai người mang nhiều vàng bạc bí mật vào biếu Đào Duy Từ kèm một bức thư riêng để nhắc ông rằng tổ tiên quê quán vốn ở Đàng Ngoài nếu trở về sẽ được triều đình trọng vọng cho giữ chức quan to.

                   Đào Duy Từ đã trả lại quà tặng và viết bài thơ phúc đáp chúa Trịnh như sau:

Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?...


Chúa Trịnh đọc thơ biết khó lòng lôi kéo được họ Đào nhưng thấy bài thơ chưa có câu kết ý còn bỏ ngỏ nên vẫn nuôi hi vọng bèn cho người đem lễ vật hậu hơn cầm thư chúa vào gặp Đào Duy Từ lần nữa.

Lần này ông mới viết nốt hai câu kết gửi ra để trả lời dứt khoát việc mời mọc của chúa Trịnh. Hai câu đó như sau:


Có lòng xin tạ ơn lòng
Đừng đi lại nữa mà chồng em ghen!


                Từ đấy Đào Duy Từ ở lại giúp chúa Nguyễn ổn định và phát triển vùng đất miền trong mở mang bờ cõi đất nước ta cho đến lúc qua đời. Ông đã đem tài trí của mình cống hiến cho xã hội về nhiễu lĩnh vực. Ông là một nhà quân sự tài ba kiến trúc sư xây dựng lũy Trường Dục ở Phong Lộc và lũy Nhật Lệ ở Đồng Hới thuộc tỉnh Quảng Bình để chống lại các cuộc tấn công của quân Trịnh. Lũy Nhật Lệ còn gọi là lũy Thầy (vì chúa Nguyễn và nhân dân Đàng Trong tôn kính gọi Đào Duy Từ là Thầy). Lũy này được hoàn thành năm 163l có chiều dài hơn 3000 trượng (khoảng hơn l2 km) cao l trượng 5 thước (khoảng 6 m) mặt lũy rất rộng (voi có thể đi lại được) cứ cách một quãng lại xây pháo đài để đặt súng thần công. Chiến lũy này có vị trí gần khe dựa vào thế núi chạy dài suốt cửa biển Nhật Lệ trông giống hình cầu vồng có tác dụng chặn được bước tiến của quân Trịnh trong hàng trăm cuộc giao tranh. Đương thời có các câu ca dao:

Khôn ngoan qua cửa sông La
Dù ai có cánh chớ qua lũy Thầy


有 智 勇 兮 岢 過 青 河
縱 有 翼 兮 長 壘 不 岢 跨


"Hữu trí dũng hề khả quá Thanh Hà
Túng hữu dực hề Trường lũy bất khả khoa

Mạnh thì qua được Thanh Hà.
Dẫu rằng có cánh khôn qua lũy Thầy

Đường vô xứ Huế quanh quanh
Non xanh nước như tranh họa đồ
Yêu anh em cũng muốn vô
Sợ truông nhà Hồ sợ phá Tam Giang

Phá Tam Giang bây giờ đã cạn
Truông nhà Hồ Nội tán cấm nghiêm

Ts Hoàng Kim
(Sưu tầm và tuyển chọn)

kimlientb68

Kẻ chăn trâu thông minh hơn rất nhiều người ra vẻ trí thức

Ngẫm nghĩ: Nếu là người hiểu biết thì sẽ không nói nặng ai là kẻ chăn trâu chăn bò nữa cả! hì hì ...

1. Kẻ chăn trâu kỳ dị

...
- Kẻ chăn trâu kia! Hạng tiểu nhân biết gì mà dám đứng nhìn các quan khách đây là những bậc danh Nho ?

Duy Từ nghe mắng song không tỏ ra sợ hãi cười ha hả rồi nói một cách thản nhiên:

- Nho cũng có hạng nho quân tử hạng nho tiểu nhân . Chăn trâu cũng có kẻ chăn trâu anh hùng kẻ chăn trâu tôi tớ cao thấp không giống nhau hiền ngu không là một ! Còn kẻ tiểu nhân tôi chỉ đứng nhìn có xâm phạm gì đến cái phú quý sang trọng của các vị mà chủ nhân lại mắng đuổi ?
Mấy người khách nghe Duy Từ là đứa chăn trâu mà nói lí như vậy liền vặn hỏi:

- Vậy nhà người bảo ai là "nho quân tử" ai là "nho tiểu nhân" hả?

Đào Duy Từ chẳng cần nghĩ ngợi nói luôn một mạch:

- "Nho quân tử thì trên thông thiên văn dưới thấu địa lí giữa hiểu việc đời trong nhà giữ được đạo cha con tình nghĩa vợ chồng anh em bè bạn ngoài xã hội thì biết lo việc nước vỗ yên dân giúp đời phò nguy cứu hiểm để lại sự nghiệp muôn đời. Còn nho tiểu nhân thì chỉ là bọn học vẹt cầu danh cầu lộc khoe ít chữ nghĩa coi thường hào kiệt may được giữ một chức quan nhất thời thì chỉ tìm trăm phương ngàn kế để mưu đồ lợi riêng làm sâu mọt hại dân đục nước thật là đáng sợ !

kimlientb68

Kính anh LêVi!

Anh LêVi kính mến !

chia sẻ

GIAI THOẠI ĐÀO DUY TỪ được Kim Liên viết và trích dẫn thật là công phu nên rất lôi cuốn người đọc.
Vào thăm chúc KL luôn vui.
Viết bởi Lê Vi @ 05:26 2010-04-22

.................................
KL rất thích sưu tầm những câu chuyện hay về văn học sử nước nhà lắm ạ!
Cảm ơn anh ghé thăm và cảm nhận thân tình nhé!
THÂN KÍNH !

kimlientb68

Kính ĐTiên !

Anh Đức Tiên kính mến !
cảm nhận
Một câu chuyện đáng đọc đáng nghĩ chúc mừng em !
Viết bởi Đức Tiên @ 04:59 2010-04

...............................
Đúng là như thế anh ạ!
Cảm ơn anh ghé thăm và cảm nhận thật sâu lắng !
Chúc anh vui !
THÂN KÍNH !

kimlientb68

kính anh ĐThường!

Anh Đinh Thường kính mến !
Một giai thoại hấp dẫn

Giai thoại về cụ Đào Duy Từ càng đọc càng hấp dẫn. Cảm ơn Kim Liên đã giới thiệu!
Viết bởi ĐINH THƯỜNG @ 00:17 2010-04

........................
KL rất vui có anh ghé thăm và cảm nhận tốt về tác phẩm nhé!
chúc anh an vui !
Kính thân !

Lê Vi

chia sẻ

GIAI THOẠI ĐÀO DUY TỪ được Kim Liên viết và trích dẫn thật là công phu nên rất lôi cuốn người đọc.
Vào thăm chúc KL luôn vui.

Đức Tiên

cảm nhận

Một câu chuyện đáng đọc đáng nghỉ chúc mừng em !

ĐINH THƯỜNG

Một giai thoại hấp dẫn

Giai thoại về cụ Đào Duy Từ càng đọc càng hấp dẫn. Cảm ơn Kim Liên đã giới thiệu!

kimlientb68

GỬI gió phuong nam


gió phuong nam thân mến !
Chào KL! tài nguyên thơ văn phong phú ghê phát triển liên tục...bài này nho chùm" không hà khó hiểu quá! nội dung...kể về giai thoại Đào Duy Từ hay mà hơi dài...chúc bạn vui nhé!
Viết bởi giophuongnam @ 21:21 2010-04-2

..............................
Nếu có thời gian bạn đọc lại sẽ thấy dễ hiểu lắm !
Cảm ơn bạn ghé thăm và cảm nhận tốt và thân tình nhé!
chúc bạn an vui !
THÂN QUÝ!

giophuongnam

Chào KL! tài nguyên thơ văn phong phú ghê phát triển liên tục...bài này nho chùm" không hà khó hiểu quá! nội dung...kể về giai thoại Đào Duy Từ hay mà hơi dài...chúc bạn vui nhé!

kimlientb68

QH!

QH yêu quý!
Lúc này mà QH đọc hết bài này là hay lắm đấy !
Cảm ơn QH còn ghé thăm KL nhé! hổm rày đi đâu mất tiêu? KL nhớ QH muốn chết nè! hì hì ...
chúc bạn thân QH vui nhé!
thân mến nhớ!
.............................
........
Kim Liên thân thương
QH sang thăm KL nè...
Đọc GIAI THOẠI ĐÀO DUY TỪ hay quá ! Cám ơn KL nha...
Chúc KL luôn vui nhé!
Thân thương
QH
Viết bởi quynhhuong @ 19:01 2010-